Beaj ar Beagle
S01:E03

Beaj ar Beagle

•

Episode description

Un abadenn hiziv gouestlet da beaj ar Beagle, ur vag hag he deus cheñchet hor mod deomp da sellet ouzh an natur. War he bourzh e oa ur skiantour mil vrudet: Charles Darwin. Prest oc’h da lestriñ?

Download transcript (.srt)
0:10

Hiziv emaomp 'vont da veajiñ gant ar vag,

0:13

he deus cheñchet hor mod deomp da sellet ouzh an natur : ar Beagle.

0:18

War vourzh ar Beagle e oa bet degemeret un den, ur skiantour a-feson

0:22

Charles Darwin.

0:24

Prest oc'h da lestriñ ?

0:37

Ar Beagle, pe kentoc'h HMS Beagle, His Majesty Ship the Beagle,

0:42

a oa bet savet e 1820 e Bro-Saoz.

0:46

Pal kentañ ar vag-se a oa skiantel, evit studiañ da gentañ tout an hidrografiezh hag an dopografiezh.

0:53

Da lavaret eo, kaset 'oa bet evit muzuliañ ha bezañ gouest da dresañ kartennoù resis-resis eus ar morioù hag an aodoù.

1:01

Teir beaj he deus graet ar Beagle, hag an hini vrudetañ eo an eil, gant Darwin war e vourzh.

1:15

Pal an eil beaj a oa an dopografiezh ivez :

1:18

sevel kartennoù aodoù Suamerika.

1:21

Se zo kaoz e oa kaset kalz binvioù skiantel evit muzuliañ, da skouer,

1:26

al ledred, pe al latitude m'ho peus c'hoant.

1:30

Kabiten ar vag evit ar veaj-se a oa Robert FitzRoy.

1:34

Ha soñjit ta : ne oa nemet 27 vloaz.

1:38

FitzRoy en doa lakaet en e soñj degemer e-barzh ar vag un den desket ha kapabl,

1:43

evit bezañ gouest da gomz gantañ.

1:46

Hag an den-se a oa ur paotr 22 vloaz anezhañ hag a oa anvet Darwin, Charles Darwin.

1:53

O paouez echuiñ gant e studioù war an naturaliezh e oa.

1:57

Hag un tamm dre zegouezh, neuze, e oa en em gavet e bourzh ar Beagle.

2:09

E berzh warni, a oa studiañ an douarouriezh (pe ar jeoloji) hag an natur dre vras.

2:16

Kement se a oa bet graet gantañ en ur skrivañ pep tra en un deizlevr.

2:22

Embannet eo bet ar pezh en doa skrivet en ul levr anvet "Journal and remarks",

2:27

"Deizlevr hag evezhiadennoù", e brezhoneg.

2:30

Ken pouezus e oa al levr-se ken oa bet adembannet meur a wech.

2:35

Hag an titl anavezet ar muiañ eo

2:38

"The voyage of the Beagle", Beaj ar Beagle.

2:45

Da fin ar bloavez 1831 an hini eo pa 'za kuit al lestr eus Plymouth e Bro-Saoz.

2:52

Sañset e oa d'ar veaj padout 2 vloaz, met 'benn ar fin oa padet tost 5 bloaz.

2:58

Ar vag oa tremenet dre inizi ar Meurvor Atlantel da zigentañ

3:02

(an inizi Kanariez da skouer).

3:04

Ha goude-se neuze oa aet etrezek Suamerika (Brazil, Arc'hantina…).

3:10

Etrezek ar reter da gentañ ha d'ar c'hornôg war-lerc'h.

3:14

Da heul oa bet ar Beagle betek Aostralia ha Zeland-Nevez a-raok distreiñ d'ar gêr, dre Ar C'hab (e Suafrika).

3:25

D'ar bemzek a viz Gwengolo 1835.

3:30

En enezeg Galapagos ez eus dek enezenn bennañ.

3:33

En o zouez ez eus pemp deuzouto hag a zo brasoc'h eget ar re all.

3:39

Dindan Gouriz ar bed emaint hag etre pemp ha c'hwec'h kant miles

3:43

etrezek ar c'hornôg pa ez eer kuit deus aodoù Amerika.

3:52

D'an eizh a viz Here 1835. Degouezhet omp e Enez James.

4:00

An enezenn-mañ, evel Enez Charles, a oa bet anvet er mod-se deus hor rouaned eus al lignez Stuart.

4:07

Aotroù Bynoe, me hag hor mevelien a oa bet leusket amañ

4:11

e-pad ur sizhunvezh gant boued ha gant un deltenn,

4:15

e-pad ma oa ar Beagle o vont da gavout dour.

4:19

A-drugarez d'an notennoù skrivet gant Darwin e c'hellomp kompren un tamm

4:24

penaos e oa an avantur dibar-se.

4:27

Ha reiñ a reont da gompren ivez petra oa e soñjoù evit pezh a sell ouzh ar spesadoù a cheñch.

4:34

Rak ne oa ket bet furmekaetan deorienn-mañ c'hoazh, teorienn emdroadur ar spesadoù.

4:41

Istor naturel an inizi-se a zo kurius a-walc'h hag ezhomm zo da sellet ouzh an dra-se a-dost.

4:48

An darn vrasañ eus ar broduerezh organek a zo brosezat, endemek, ha ne vez ket kavet lec'h all.

4:56

Cheñch a ra al loened eus an eil enezenn d'eben zoken.

5:01

Met bez ez euz gant an holl anezho ul liamm kreñv gant al loened all eus Amerika,

5:06

ha pa vefent dispartiet eus an douar bras gant un tachad meurvor hag a zo 500 pe 600 miles ledander.

5:14

An enezeg a zo ur bed bihan e-unan, pe kentoc'h ul loarenn staget ouzh Amerika.

5:21

Un nebeut koloned zo aet kuit eus an douar bras ha paket o deus neuze merkoù hollek produerezh endemek an inizi-se.

5:39

Reiñ a ra Darwin deomp da c'houzout un tamm muioc'h,

5:43

penaos oa stad an traoù diwar-benn soñjoù an dud, en Europ.

5:47

Setu da skouer un arroudenn a ziskouez deomp e oa an traoù o vont da cheñch un tammig a-zivout ar sklavelerezh.

5:57

D'an 19 a viz Eost hon eus kuitaet aodoù Brazil.

6:02

Bennozh Doue ! Biken ne 'z in d'ur vro sklaverezh en-dro adarre.

6:06

Bremañ c'hoazh, ma klevan un huchadenn a-bell e tegas soñj din gant ar from am boa

6:12

pa 'm boa klevet leñvadennoù druezus en ur dremen dirak un ti e-kichen Pernambuco.

6:18

Me ouie mat e oa ur paour-kaezh sklav o vezañ jahinet,

6:22

met gouzout a raen e oan ken dic'halloud hag ur bugel goudrouzet.

6:40

Gant ar veaj-se hon eus gwelet eo gouest an traoù da cheñch.

6:44

Cheñchet eo bet e vuhez da Darwin penn-da-benn gant an avantur-se hag e vod da welet an natur ivez.

6:51

Da c'houde en deus cheñchet Darwin sell ar gevredigezh ouzh an natur,

6:55

ha dreist-holl pa 'z eo bet embannet e levr brudetañ "Diwar-benn orin ar spesadoù",

7:00

De l'origine des espèces e galleg.

7:03

Ha gwelet hon eus ivez, gant e c'herioù,

7:05

pegen disheñvel eo hor c'hevredigezh diouzh hini tost 200 bloaz zo.

7:14

Cheñch a ra an traoù neuze, dre chañs.

7:17

Emdroadur an natur, emdroadur ar boudoù bev

7:20

7:20