1
00:00:09,900 --> 00:00:12,029
Trouz a-bep seurt zo en natur.

2
00:00:12,780 --> 00:00:15,853
Un efed a ra an trouz d'ar boudoù bev, d'an organismoù.

3
00:00:16,860 --> 00:00:18,942
Al lapoused a selaou lapoused all.

4
00:00:21,780 --> 00:00:25,320
Ar bronneged, les mammifères, a implij kalz a sonioù ivez.

5
00:00:26,160 --> 00:00:30,180
An amprevaned ivez.

6
00:00:30,230 --> 00:00:34,688
Hiziv ne vo ket kontet eus ar re-se.

7
00:00:35,400 --> 00:00:38,850
Kontet vo deus ar plant hag an efed 'neus an trouz warno.

8
00:00:52,560 --> 00:00:58,050
Ar sujed-se n'eo ket anavezet kement-all, met kalzik a studiadennoù a zo bet kaset da-benn memestra.

9
00:00:58,890 --> 00:01:04,680
Ne gomzan ket amañ eus efed ar sonerezh, met kentoc'h eus efed ar sonioù, an trouz.

10
00:01:05,430 --> 00:01:12,240
Traoù un tammig iskis a c'heller kavout diwar-benn efed ar sonerezh war ar plant, met din-me n'int ket gwall skiantel.

11
00:01:12,660 --> 00:01:16,500
Da lâret eo, an traoù-se n'int ket bet kadarnaet gant kalz skipailhoù.

12
00:01:21,180 --> 00:01:24,030
Komañsomp gant trouz simpl neuze, evel hemañ.

13
00:01:26,490 --> 00:01:27,780
Plijus, 'gav ket deoc'h ?

14
00:01:28,830 --> 00:01:34,770
Lakaet zo bet plantennoù 'giz tomatez da glevet ar son-mañ e-pad 3 eur, bep eil devezh.

15
00:01:35,280 --> 00:01:40,738
Ar skipailh 'n deus bet ar mennozh-se 'n deus muzuliet ur c'hresk a 13% en eostad.

16
00:01:41,341 --> 00:01:44,040
Ha gwelloc'h c'hoazh 'oa evit ar c'hoñkombrez.

17
00:01:44,910 --> 00:01:49,680
Diaes 'vefe lakaat an dra-se e pleustr er parkeier 'vat, ken trouzus evel ma 'vefe !

18
00:01:54,390 --> 00:01:55,860
Taolioù esae all a zo bet.

19
00:01:56,100 --> 00:02:01,530
Da skouer, kavet zo bet e tiwan gwelloc'h ar maiz gant sonioù "gwenn", giz-se.

20
00:02:03,420 --> 00:02:05,580
pe gant ur son izel-tre, 'giz hemañ.

21
00:02:07,500 --> 00:02:14,669
Gant ar sonioù-se neuze zo muioc'h a c'hreun a ziwan, e-tro 10% muioc'h memes tra, n'eo ket dister.

22
00:02:30,630 --> 00:02:31,650
Penaos e ya en-dro ?

23
00:02:32,580 --> 00:02:35,369
Gwir eo n'eus ket bet kavet skouarnioù gant ar plant.

24
00:02:36,060 --> 00:02:39,149
Luziet-kenañ eo ar mont en-dro, n'eo ket sklaer evit poent.

25
00:02:39,870 --> 00:02:47,610
Hervez ar skipailhoù zo o labourat war an dra-se, pep tra a teu deus moger ar c'helligoù da gentañ, la paroi cellulaire.

26
00:02:48,360 --> 00:02:51,600
Gant an trouz, ar voger a fiñv un tammig bihan.

27
00:02:52,320 --> 00:02:53,910
Kannaded a zo en holl gelligoù.

28
00:02:54,600 --> 00:02:59,370
Kannaded zo a lâr eo tomm, reoù all a lâr zo gwask war ar c'hellig…

29
00:02:59,881 --> 00:03:04,290
Ha moarvat zo kannaded a zo gouest da lâret en deus fiñvet ar voger.

30
00:03:05,010 --> 00:03:11,550
Ar re-se a galv kannaded all, hag a-benn ar fin 'vez cheñchet kementad protein-mañ-protein.

31
00:03:12,000 --> 00:03:17,790
Ha hervez live ar proteinoù e cheñch emzalc'h ar c'hellig, ha neuze emzalc'h ar plant.

32
00:03:20,400 --> 00:03:24,868
'Giz m'ho peus komprenet, luziet-kenañ eo an afer ha n'eo ket echu an enklaskoù !

33
00:03:35,340 --> 00:03:38,280
Perak 'ta e c'hell ar plant klevet o endro ?

34
00:03:38,943 --> 00:03:42,150
Sonioù zo, trouz zo, a zo mat dezho da glevet.

35
00:03:42,870 --> 00:03:47,610
Pa n'haller ket fiñval, mat eo bezañ gouest da c'hoût penaos emañ an traoù tro-war-dro.

36
00:03:49,020 --> 00:03:54,000
Goût pegoulz zo dour gant trouz ar glav, pe c'hoazh klevet trouz al loened da skouer.

37
00:03:55,230 --> 00:04:04,102
Just a-walc'h, diskouezet zo bet eo gouest ur spesad, Arabidopsis taliana, da anavezout trouz ur viskoulenn o tebriñ e zelioù.

38
00:04:11,460 --> 00:04:13,340
An dra-se zo un tammig e-giz ASMR evidomp, trouz plijus.

39
00:04:15,930 --> 00:04:19,890
Met evit ar plant eo un alarm a lâr dezho eo ret en em zifenn !

40
00:04:20,490 --> 00:04:27,959
Ha setu giz-se pa glev ar plant-se un trouz e-giz-se e produont molekulennoù a zo fall evit ar biskoul.

41
00:04:38,760 --> 00:04:41,039
Ur studiadenn all 'n deus diskouezet un dra all.

42
00:04:46,410 --> 00:04:49,258
Emaoc'h o paouez klevet un wenanenn o nijal.

43
00:04:49,800 --> 00:04:51,900
Emañ o klask nektar ur fleurenn.

44
00:04:52,620 --> 00:04:56,660
Just a-walc'h, unan zo aze, ur fleurenn eus familh an Oenothera.

45
00:04:57,630 --> 00:05:03,750
Pal ar fleurenn eo desachañ ar wenanenn evit kaout pollen fleurioù all, ha strujañ war-lerc'h.

46
00:05:04,590 --> 00:05:06,930
Kinnig a ra d'ar wenanenn nektar neuze.

47
00:05:10,500 --> 00:05:11,760
An dra-se zo en natur.

48
00:05:12,273 --> 00:05:15,630
E arnodva ur skipailh skiantel, n'eo ket tre ar memes tra.

49
00:05:16,440 --> 00:05:19,470
N'eus gwenanenn ebet met un uhelgomzer kentoc'h.

50
00:05:20,190 --> 00:05:22,287
Ha gant ar son-se dre an uhelgomzer.

51
00:05:23,880 --> 00:05:29,490
Ar skipailh 'n deus kavet e oa muioc'h a sukr 'barzh an nektar, diouzhtu war-lerc'h ar son.

52
00:05:30,540 --> 00:05:32,400
Klasket o deus gant ar son-mañ ivez.

53
00:05:33,721 --> 00:05:36,150
Memes tra, kalz sukr en nektar.

54
00:05:36,511 --> 00:05:39,240
Ar fleur a zo gouest da respont d'ar gwenan neuze !

55
00:05:46,770 --> 00:05:52,469
Hag evit echuiñ vo lakaet ar gaoz war ur studiadenn embannet e fin miz Meurzh 2023.

56
00:05:52,951 --> 00:06:00,060
Ar studiadenn-se a ziskouez e vefe gouest ar plant, ouzhpenn klevet trouz, met ivez produiñ trouz !

57
00:06:00,570 --> 00:06:05,369
Ar skipailh en deus lakaet butun ha tomatez (ar plant) dindan mikroioù.

58
00:06:06,120 --> 00:06:11,214
Mikroioù ultrason, evit enrollañ un trouz  n'omp ket gouest da glevet, ken uhel eo.

59
00:06:12,090 --> 00:06:15,660
Enrollet o deus plant yac'h, ha plant lakaet bec'h warno :

60
00:06:16,470 --> 00:06:19,050
plant gant delioù troc'het, pe hep dour da skouer.

61
00:06:19,530 --> 00:06:20,879
Ha klevet vez an difoc'h !

62
00:06:29,190 --> 00:06:32,820
'maomp o paouez klevet enrolladenn ur blantenn bec'h warni.

63
00:06:33,390 --> 00:06:38,040
Cheñchet eo bet an enrolladenn evit d'an den bezañ gouest da glevet an traoù :

64
00:06:38,670 --> 00:06:41,280
izelaet eo bet ar son, ha buanaet ivez.

65
00:06:42,570 --> 00:06:51,150
Dre vras ar plant bec'h warno o deus produet betek 50 klik bep eurvezh, ha kalz nebeutoc'h a oa gant ar plant yac'h.

66
00:06:52,170 --> 00:06:56,939
Ar pezh a c'hoarvez moarvat eo klogorennoù aer 'barzh ar plant, a darzh.

67
00:06:58,110 --> 00:07:00,990
Ha muioc'h a zo pa vez lakaet ur blantenn diaes.

68
00:07:04,110 --> 00:07:11,250
N'eo ket sur tamm ebet e c'hell div blantenn kichen-ha-kichen komz e-giz-se, met organismoù all a vefe gouest da glevet 'vat.

69
00:07:11,880 --> 00:07:17,609
Amprevaned zo a c'hellfe klevet seurt trouz da skouer ha kompren n'eo ket yac'h ur blantenn,

70
00:07:17,910 --> 00:07:20,756
pe n'eo ket yac'h a-walc'h evit dozviñ vioù atav.

71
00:07:22,620 --> 00:07:24,840
Ha ganeomp-ni e c'hellfe bezañ klevet ivez,

72
00:07:25,470 --> 00:07:30,570
pe kentoc'h gant labourerien douar ekipet mat, a fellfe dezho dourañ o flant

73
00:07:30,573 --> 00:07:33,840
pa vez ezhomm hepken evit espern dour.

74
00:07:51,750 --> 00:07:54,029
Hiziv hon eus klevet bed ar plant.

75
00:07:54,780 --> 00:07:58,858
Peogwir ne weler ket o divskouarn n'eo ket bet studiet kalz

76
00:07:58,920 --> 00:08:01,320
efed ar sonioù, an trouz, warno.

77
00:08:02,400 --> 00:08:07,230
Cheñch a ra an traoù bremañ, ar sell deus ar plant 'neus cheñchet abaoe un nebeud bloavezhioù.

78
00:08:08,430 --> 00:08:13,020
Birvilh 'zo er bed skiantel memes evit kompren muioc'h an organismoù-se,

79
00:08:13,500 --> 00:08:17,340
a zo kempleshoc'h a-feur ma teskomp traoù diwar o fenn.